Fon krizi: Ne oldu, neden oldu, şimdi ne olacak?

Kasım 13, 2026

Fon krizi: Ne oldu, neden oldu, şimdi ne olacak?

Kısaca

Eylül 2026'nın ortasında Türkiye'de yedi portföy yönetim şirketinin fonları yatırımcılarına paralarını geri ödeyemez hâle geldi. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) 17 Eylül'de bu şirketlerin fonlarını alım satıma kapattı ve 131 fonu tasfiyeye aldı. SPK'ya göre bu fonlarda 455.758 kişinin payı vardı.

Ardından Meclis bu fonlara özel bir kanun çıkardı. Yatırımcılara 30 Ekimden itibaren fon başına en fazla 1 milyon TL'lik ara ödemeler yapılmaya başlandı. Aynı anda geniş bir ceza soruşturması yürütülüyor ve SPK, böyle bir krizin tekrarlanmaması için yatırım kurallarını sıkılaştırdı.

Bu yazı, hukukçu olmayan bir okur için olayı baştan sona anlatıyor: Ne oldu, neden oldu, devlet ne yaptı, yatırımcı parasını nasıl alacak.

Önce birkaç kavram

Olayı anlamak için beş kavram yeterli:

Yatırım fonu: Çok sayıda kişinin parasının bir havuzda toplandığı ve profesyonel bir yöneticinin bu parayı hisse, tahvil ya da mevduat gibi araçlara yatırdığı yapı. Yatırımcı fonun bir “payını” satın alır. Payın fiyatı fonun içindeki varlıkların değerine göre her gün değişir.
Para piyasası fonu ve serbest fon: Para piyasası fonları normalde kısa vadeli, düşük riskli araçlara yatırım yapar ve “mevduata yakın” görülür. Serbest fonlar ise daha az kısıtlamayla çalışan, daha riskli fonlardır ve ilke olarak yalnızca “nitelikli yatırımcılara” satılabilir.
Portföy yönetim şirketi: Fonu kuran ve yöneten şirket. Krizdeki yedi şirket Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1 Capital, Pardus ve Bulls Portföy.
TEFAS: Fon paylarının alınıp satıldığı elektronik platform. Bir bankanın uygulamasından başka bir şirketin fonunu alabiliyorsanız, bu işlem genellikle TEFAS üzerinden yürür. Platformu Borsa İstanbul grubundaki Takasbank işletir.
SPK ve TMSF: SPK, sermaye piyasalarını düzenleyen ve denetleyen kurum. TMSF (Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu) ise bu krizde zarardan sorumlu tutulacak kişilerden paranın tahsil edilmesi görevini üstlenen kurum.

Bir de tasfiye kelimesi var: Fonun faaliyetine son verilmesi, varlıklarının satılıp nakde çevrilmesi ve elde edilen paranın pay sahiplerine dağıtılması demek.

Kriz nasıl başladı?

Kriz bir günde patladı gibi görünse de kökleri yaklaşık bir yıl önceye uzanıyor.

Sorunun özü: Şişirilmiş fiyatlar. SPK'nın kriz sonrası yaptığı açıklamaya göre, 2025'in son çeyreğinden itibaren bazı şirketlerin serbest fonları ve para piyasası fonları, borsada çok az payı dolaşan hisselerde aşırı alım yapıyordu. Az sayıda payı olan bir hissede büyük alımlar fiyatı kolayca yukarı iter. Bu hisselerin fiyatı, şirketlerin gerçek finansal durumuyla açıklanamayacak ölçüde yükseldi. Fonun elindeki hisselerin fiyatı arttıkça fonun kendi pay fiyatı da arttı.

Basit bir benzetmeyle: Bir köyde yalnızca üç ev satılık olsun. Aynı grup bu evleri birbirine her seferinde daha yüksek fiyata satıyorsa, kâğıt üzerinde evlerin değeri artar. Ama gerçekte o fiyattan alacak başka biri yoktur. Fonların yüksek getirisini gören yeni yatırımcılar ise para yatırmaya devam etti.

SPK ayrıca, para piyasası fonları ve serbest fonlar üzerinden birbirine bağlı taraflar arasında teminatsız borçlanma yapıldığını ve bunun finansal istikrar için risk oluşturduğunu belirtti. Yani “güvenli” sanılan fonların parası, karşılığında yeterli güvence alınmadan ilişkili şirketlere aktarılmış olabilirdi.

Devlet sorunu biliyordu. SPK'nın açıklamasına göre riskler 2 Aralık 2025'te Finansal İstikrar Komitesi'nin gündemine geldi ve ertesi gün SPK içinde bir çalışma grubu kuruldu. 23 Temmuz 2026'da SPK, bazı fonların değerini şişirilmiş biçimde hesaplamasını engelleyen bir karar aldı. Asıl kapsamlı düzenleme ise ancak 28 Ağustos 2026'da geldi. Bu gecikme, bugün kriz tartışmasının önemli konularından biri.

28 Ağustos kuralları. SPK, Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber'i köklü biçimde değiştirdi. Bir serbest fon, çok az payı dolaşan bir şirketin dolaşımdaki paylarının artık yalnızca sınırlı bir yüzdesini alabilecekti. Para piyasası fonlarının hisse senedi karşılığı yaptığı ters repo işlemleri de fon değerinin yüzde 25'iyle sınırlandı. Kısacası, fonların az sayıda hissede devasa pozisyon taşımasının önü kesildi.

Kapıya yığılma. Yeni kurallardan sonra bazı orta ve küçük ölçekli hisselerde sert satışlar yaşandı. Bu satışların ne kadarının doğrudan yeni kurallardan kaynaklandığı piyasada tartışmalı. Ama sonuç açık: Fon fiyatları düşmeye başlayınca yatırımcılar paralarını çekmek için sıraya girdi. Fonların elindeki hisseleri o fiyattan alacak kişi olmadığı için nakit bulunamadı. Tera Portföy, kendi beyanına göre fonlarına yaklaşık 300 milyar TL'lik çıkış talebi geldiğini açıkladı.

Olayların sırası

Tarih	Ne oldu
2025 son çeyrek	SPK, bazı fonların az payı dolaşan hisselerde açıklanamayan fiyat hareketlerine yol açtığını gözlemliyor
2 Aralık 2025	Finansal İstikrar Komitesi riskleri gündemine alıyor
23 Temmuz 2026	SPK, fon değerlerinin şişirilmiş hesaplanmasını engelleyen karar alıyor
28 Ağustos 2026	SPK, fonlara yönelik kapsamlı yeni sınırlar getiriyor
15 Eylül 2026	Pusula Portföy, bazı fonlarında yatırımcıya geri ödemeyi yapamıyor (temerrüt)
16 Eylül 2026	Tera Portföy'ün iki fonunda aynı sorun çıkıyor
17 Eylül 2026	Finansal İstikrar Komitesi toplandı; SPK yedi şirketin fonlarını alım satıma kapatıp 131 fonu tasfiyeye alıyor

Devlet ne yaptı?

1. Fonların kapısı kapatıldı (17 Eylül). SPK, Sermaye Piyasası Kanunu'nun 128. maddesine dayanarak yedi şirketin TEFAS'taki bütün fonlarını alım ve satıma kapattı. Kararlar SPK'nın 2026/60 sayılı bülteninde yayımlandı. Amaç, ilk koşanın parasını alıp geride kalanın boş elle kalmasını önlemekti. Kapı kapanınca kimse çıkamaz, ama kimse de önden gidip diğerlerinin payını alamaz.

Tasfiyeyi yürütmek için iki kamu bankası görevlendirildi: Tera'nın fonları için Türkiye İş Bankası, diğer altı şirketin fonları için Ziraat Bankası. A1 Capital, Bulls ve Pardus'un fonlarının tasfiyesine öncelik verildi.

2. Fonlar ikiye ayrıldı. Günlük dilde “olağan” ve “olağanüstü” tasfiye deniyor. Varlıkları görece kolay satılabilen fonlar normal yolla tasfiye ediliyor. Tera, Pusula ve Atlas'ın en sorunlu fonları ise aşağıdaki özel kanuna tabi “olağanüstü” tasfiyede.

3. Koordinasyon ve soruşturma. Hükümet düzeyinde bir Fon Koordinasyon Kurulu oluşturuldu ve Devlet Denetleme Kurulu da inceleme yapıyor. Paralel olarak İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı bir ceza soruşturması yürütüyor (ayrıntıları “Son gelişmeler” bölümünde).

4. Özel bir kanun çıkarıldı (27 Ekim). Asıl hukuki adım bu. Kanunun tam adı 7596 sayılı Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun. Temel bilgileri:


Meclis'te kabul	22 Ekim 2026
Resmî Gazete	27 Ekim 2026, sayı 33413
Uzunluk	9 madde
Geçerlilik	27 Ekim'de yürürlüğe girdi, ama 17 Eylül 2026'dan itibaren geçerli
Kapsam	SPK'nın 17 Eylül kararlarıyla tasfiyesine karar verilen ve 27 Ekim'de tasfiyesi hâlâ bitmemiş fonlar

Kanunun kendisi, bunun tüm fonlar için kalıcı bir sistem olmadığını açıkça söylüyor (madde 1/2). Yani başka bir fonda ileride sorun çıkarsa bu kanun otomatik olarak uygulanmaz. Kanun, bu krize özel bir çözüm.

Aynı gün SPK da 76/1903 sayılı kararıyla ödemelerin nasıl yapılacağını duyurdu.

5. İki şirketin faaliyeti durduruldu (26 Ekim). SPK'nın 2026/75 sayılı bülteniyle Tera Portföy ve Pusula Portföy'ün faaliyetleri geçici olarak durduruldu. Bu iki şirketin daha önce tasfiye listesinde olmayan fonları da tasfiyeye alındı.

Yatırımcı parasını nasıl alacak?

Kanun ve SPK kararı, ödemeyi iki aşamada düşünüyor: önce bir ara ödeme, sonra fon tamamen tasfiye edildiğinde nihai ödeme.

Ara ödemenin kuralları:

Her yatırımcıya, her fon için ayrı ayrı, en fazla 1 milyon TL ödeniyor.
Bu tutar yatırımcının net yatırım tutarını aşamaz. Net yatırım tutarı, kabaca fona koyduğunuz paradan daha önce çektiğiniz paranın çıkarılmasıyla bulunur. Fonun şişirilmiş “güncel değeri” esas alınmıyor ve tutar enflasyona göre güncellenmiyor.
Ara ödeme bir avans gibidir: Yatırımcının ileride alacağı nihai paydan düşülür.
Ödemeye para piyasası fonlarından başlanıyor.
Fonda herkese yetecek nakit yoksa SPK iki yoldan birini seçebilir: ya en küçük yatırımcıdan başlayıp yukarı doğru öder, böylece mümkün olduğunca çok kişi alacağının tamamını alır; ya da herkese aynı asgari tutarı öder. Uygulamada ilk yol seçildi.
17 Eylül veya öncesinde satış emri verip, fon ödeme yapamadığı için parası gelmeyen ve payları bloke kalan yatırımcılar da hak sahibi sayılıyor. Ancak bunlara öncelik tanınmıyor, diğer pay sahipleriyle aynı kurallara tabiler.
Yetkili kurumların denetiminde haksız ve fahiş kazanç elde ettiği tespit edilen yatırımcılara ara ödeme yapılmıyor.

Bir örnek. Ayşe Hanım bir fona 1,5 milyon TL yatırmış ve hiç para çekmemiş olsun. Ara ödeme olarak en fazla 1 milyon TL alır. Kalan 500 bin TL'yi alıp alamayacağı, fonun varlıkları satılınca ve sorumlulardan para tahsil edilince belli olacak. Eğer Ayşe Hanım'ın parası iki ayrı fonda 300'er bin TL olsaydı, her iki fondan da 300 bin TL'ye kadar ara ödeme alabilirdi.

Zarardan kim sorumlu?

Kanun, kaybın yatırımcının sırtında kalmaması için bir sorumluluk zinciri kuruyor:

Fon, kendi çıkarına ya da kanuna aykırı bir işlemle zarara uğratıldıysa, önce portföy yönetim şirketi sorumlu.
Zarar şirketten karşılanamazsa, SPK'nın belirleyeceği kişiler kendi mal varlıklarıyla sorumlu tutulacak.
SPK zararları ve sorumluları tespit edip TMSF'ye bildirecek. Tahsilatı TMSF yapacak.
Toplanan paralar TMSF'nin kendi kasasına girmiyor. Her fon için ayrı “geri kazanım hesaplarında” tutulup yatırımcılara ödeniyor.
Ceza davası sonunda mahkeme bazı mal varlıklarına el koyarsa (müsadere), bu değerler normalde olduğu gibi Hazine'ye değil, zarar gören fona aktarılabilecek.

Hükümet, zararların devlet bütçesinden harcama yapılmadan, sorumlulardan tahsil edilerek karşılanacağını söylüyor. Bunun ne kadar mümkün olduğu, tahsilatın ne kadar başarılı olacağına bağlı.

Kurallar neden sıkılaştı?

Serbest fonlar gibi riskli ürünler, ilke olarak riskini anlayabilecek ve kaybı taşıyabilecek kişilere, yani “profesyonel” ya da “nitelikli” yatırımcılara satılabilir. Bu statüye girmenin eşikleri ne kadar düşükse, sıradan birikim sahibinin riskli ürüne ulaşması o kadar kolaylaşır. SPK 26 Ekim'de (75/1899 sayılı ilke kararı) bu eşikleri beş katına kadar yükseltti.

Talep üzerine profesyonel müşteri sayılmak için yeni eşikler:

Kriter	Eski	Yeni
Kişiler: toplam finansal varlık	10 milyon TL	50 milyon TL
Kişiler: işlem hacmi	5 milyon TL	25 milyon TL
Şirketler: aktif toplamı	500 milyon TL	2,5 milyar TL
Şirketler: yıllık net hasılat	1 milyar TL	4,5 milyar TL
Şirketler: özkaynak	50 milyon TL	250 milyon TL

Bunun pratik sonuçları:

Nitelikli yatırımcı kriterleri de bu yeni eşiklere göre güncellendi.
Gayrimenkul ve girişim sermayesi fonları için tanınan istisnalar kaldırıldı. Bu fonlar da artık yeni eşikleri karşılayan kişilere satılabilecek.
Eski eşiklerle bu statüyü kazanmış olanlar otomatik olarak devam edemiyor. Çalıştıkları aracı kuruma, yeni kriterleri karşıladıklarını yazılı veya elektronik olarak göstermeleri gerekiyor. Gösteremezlerse, ellerindeki nitelikli yatırımcıya özel ürünleri yalnızca satabilecekler, yenisini alamayacaklar.

Aynı gün SPK, 75/1897 sayılı ilke kararıyla Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber'i bir kez daha değiştirdi. Buna göre serbest fonların yatırım sınırlamalarına en geç 31 Ocak 2027'ye kadar uyum sağlaması gerekiyor.

Son gelişmeler

Ödemeler. Olağanüstü tasfiyedeki fonlarda ilk ara ödemeler 30 Ekim 2026'da hesaplara yatırılmaya başladı. Hükümetin açıkladığı verilere göre 4 Kasım itibarıyla:

Olağan ve olağanüstü tüm tasfiyelerde yaklaşık 420 bin yatırımcıya toplam 130,2 milyar TL nakit ve ayni ödeme yapıldı.
Bunların 179.449'u net yatırım tutarının tamamını geri aldı.
Yalnızca olağanüstü tasfiyedeki 15 fonda 542.975 hesaba 62,2 milyar TL ara ödeme yapıldı.

Hükümet 13 Kasım Cuma günü yani bugün, yeni bir ödeme yapılacağını duyurdu, ancak tutarı ve kapsamı bu saat itibariyle henüz açıklanmadı.

Ceza soruşturması. İçişleri Bakanı'nın 7 Kasım'daki açıklamasına göre soruşturmada 433 şüpheli hakkında işlem yapıldı; 359 kişi ile 111 şirketin mal varlığına blokaj kondu. Tutuklu sayısı 11 Kasım itibarıyla 123'e ulaştı. Soruşturma yalnızca portföy şirketlerinin yöneticileriyle sınırlı kalmadı. Aralarında eski SPK yöneticileri, eski bir Borsa İstanbul Genel Müdürü ve eski bir Takasbank Genel Müdürü de bulunan kişiler tutuklandı. Tutuklama bir mahkumiyet değil; suçlamaları yargılama süreci kesinleştirecek.

Hâlâ belirsiz olanlar

Nihai ödemeler ne zaman? 1 milyon TL'nin üzerindeki alacakların ne zaman ve ne oranda ödeneceği, fon varlıklarının satışına ve sorumlulardan yapılacak tahsilata bağlı.
Ne kadar tahsil edilebilecek? TMSF'nin sorumlulardan ne kadar para geri alabileceği belli değil. Zararın tamamının bütçeye yük olmadan kapatılıp kapatılamayacağı da bu soruya bağlı.
Denetim neden geç kaldı? SPK riskleri 2025 sonunda gördüğünü kendisi açıkladı. Kapsamlı düzenlemenin Ağustos 2026'ya kalması, kamuoyunda sorgulanmaya devam ediyor.
Kapatılan ama tasfiye edilmeyen fonlar: Alım satıma kapatılan ama tasfiye listesinde olmayan bazı fonların yeniden ne zaman işleme açılacağı henüz kesinleşmedi.

Kısacası, yatırımcıların büyük bölümü parasının en azından bir kısmını geri aldı. Ama büyük tutarların akibeti ve sorumluların kim olduğu sorusu, önümüzdeki aylarda hem tasfiye sürecinde hem de mahkemelerde netleşecek.

Bu Blogda Ara

Mediterranean gal in Germany